Allah (cc) Kur’an’da kendisini insanlara isim ve sıfatlarıyla tanıtır. Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarından bazılarının zikredildiği Haşr suresinin 22-24. ayetleri bunun örneklerinden biridir. Bu ayetlerde Allah’ın (cc) bazı isimleri üzerinden O’nun birliğine ve ilminin sonsuzluğuna dikkat çekilir. Ayetlerde öne çıkan bir başka konu da Allah’ın (cc) rahmetinin genişliğidir. Ayrıca en güzel isimlerin Allah’a (cc) özgü olduğu vurgulanarak O’nun kusursuz oluşuna işaret edilir. İlgili ayetlerde Allah’ı (cc) anlatan ifadelerin tamamı insanın Rabbini daha iyi bilmesine yöneliktir. Dolayısıyla bu ayetlerde söz konusu isim ve sıfatların zikredilmesinden maksat Allah’ı (cc) doğru tanıtmaktır.
Müfessirlere göre ayetlerde Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarının belli bir sırayla zikredilmesinin çeşitli hikmetleri bulunmaktadır. O’nun ilim sıfatının Rahman ve Rahîm isimlerinden önce zikredilmesi ancak her şeyi bilen bir varlığın hakkıyla merhamet edebileceğine işarettir. Örneğin Allah’ın (cc), merhametiyle tüm canlıların birbirinden farklı rızıklarını karşılaması ancak her canlıya uygun rızkı bilmekle (ilimle) mümkündür. Öte yandan Allah’ın (cc) Rahman ve Rahîm isimlerinin diğer isimlerinden önce zikredilmesi O’nun rahmetinin öncelikli oluşunun işaretidir. Bâri isminin Musavvir isminden önce zikredilmesi de bir şeye şekil vermeden önce onun zatının yaratılması gerektiğine işarettir.
İlim ile merhamet arasındaki ilişkiye günlük hayattan da örnekler bulunabilir. Mesela ilk yardım bilgisi olmayan bir kişinin merhamet etme düşüncesiyle yaralı birine yanlış müdahalede bulunması o kişinin hayatını kaybetmesine neden olabilir.
Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde vurgulanan bir başka husus en güzel isimlerin Allah’a (cc) ait olduğu gerçeğidir. Buna göre hiç kimse Allah’a (cc) bu isimlerde ortak olamaz. Son ayette ise göklerde ve yerde bulunan tüm varlıkların Allah’ı (cc) tespih ettiğinden bahsedilmektedir. Bir kavram olarak tespih; Allah’ı (cc) kendisine uygun olmayan tüm nitelemelerden uzak görmek ve ibadet etmek anlamlarına gelmektedir.
Haşr suresinin 22-24. ayetlerine göre Allah’ı (cc) tanımanın iki farklı boyutunun olduğu söylenebilir. Bunlardan birincisi Allah’ı (cc) tüm isim ve sıfatlarını dikkate alarak bütüncül bir bakış açısıyla tanımaktır. İkincisi ise bu isimlerden hayata yansıtılabilecek olanların belirlenmesi ve kişinin yaşantısını buna göre düzenleme konusunda gayretli olmasıdır.
Haşr suresinin 22. ayetinde Allah’ın (cc) “gayb” ve “şehadet” âlemlerine dair her şeyi bildiği vurgulanır. Gayb, insanın bilgisi dışında kalan, duyu organlarıyla algılanamayan şeyleri ifade eder. Şehadet ise insanın bilgisi dâhilinde olan, duyu organlarıyla algılanabilen şeyleri anlatır.
Neler Öğrendik?
- Haşr suresinin 22-24. ayetlerinde öne çıkan mesajlar nedir?
- Allah’ın ilmi hangi iki âlemi kapsamaktadır? Bu âlemleri kısaca tanımlayınız.
- Rahman ve Rahîm isimleri Allah’ın hangi sıfatını ifade eder?
- Allah’ın “Kuddüs” isminin anlamı nedir?
- “Tespih” kavramı ne anlama gelmektedir?
- Selam, Mümin ve Müheymin isimlerinin anlamlarını sırasıyla açıklayınız.
- Aziz, Cebbar ve Mütekebbir isimleri Allah’ın hangi yönünü tanımlamaktadır?
- Yaratılışla ilgili olan Hâlık, Bâri ve Musavvir isimleri ne anlama gelmektedir?
- Bâri isminin Musavvir isminden önce gelmesinin hikmeti nedir?
- Bu ayetlerin genel amacı nedir?
