Bakara suresi Medine Dönemi’nde inmiştir. Kur’an-ı Kerim’in en uzun suresi olup 286 ayettir. Sure ismini 67-73. ayetlerde geçen sığır ve inek anlamına gelen bakara kelimesinden alır. Bu ayetlerde Allah’ın (cc), İsrailoğullarına bir inek kesmelerini emretmesi, onlarınsa emri yerine getirmeyip kesilmesi istenen inekle ilgili sorular sorarak yapmaları gereken işi güçleştirmeleri konu edilmektedir. Surede başta iman esasları olmak üzere insanın yaratılışı, kıblenin değişmesi, namaz, oruç, hac, sadaka, boşanma, nesep, nafaka, borçların kaydedilmesi gibi pek çok konuya yer verilmiştir. Sure, İslam hukukunun ana konularıyla ilgili pek çok hüküm içermektedir.
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla
177. İyilik, yüzlerinizi doğu ve batı tarafına çevirmeniz değildir. Asıl iyilik o kimsenin yaptığıdır ki; Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitaplara, peygamberlere inanır. (Allah’ın rızasını gözeterek) yakınlara, yetimlere, yoksullara, yolda kalmışlara, isteyenlere ve kölelere sevdiği maldan harcar, namaz kılar, zekât verir. Antlaşma yaptığı zaman sözlerini tutar; sıkıntı, hastalık ve savaş zamanlarında sabreder. İşte doğru olanlar, bu vasıfları taşıyanlardır. Müttakiler ancak onlardır!
Ayette iyilik ve erdemlilik olarak tercüme edilen birr kelimesi, Kur’an-ı Kerim’in birçok ayetinde geçmektedir. Hz. Peygamber “Birr, ahlak güzelliğidir.” hadisiyle bu kelimenin ahlaki erdemlerin hepsini ihtiva ettiğini belirtir. Ayette birr kelimesinin kapsamına giren meziyetler; imana, ibadete, sosyal ahlaka ve bireysel ahlaka dair olmak üzere dört bölümde ifade edilmiştir. Bu meziyetler insanın sahip olacağı erdemlerin en önemlilerindendir.
Ayette gerçek iyilik, kişinin iman ederek ibadetlerini ihlasla yapması ve erdem sahibi olması şeklinde tanımlanmıştır. Allah’a (cc) iman ile birlikte diğer iman esaslarına inanmak erdemli olmanın ilk adımıdır. Sadece Allah’ın (cc) rızasını gözeterek sahip olduklarının en güzellerinden infak etmek, zekât ve namaz gibi ibadetleri yerine getirmek ayette kişiyi iyiliğe ulaştıracak diğer adımlar olarak ifade edilir. Verdiği sözde durmak, zorluklara ve musibetlere karşı sabretmek gibi ahlaki davranışlar da iman ve ibadetler ile birlikte iyiliğe götüren adımlar olarak zikredilir.
Ayetin sonunda gerçekten dürüst insanların ve takva sahibi olanların, zikredilen hasletleri kazanmış kimseler olduğu ifade edilerek birr kelimesiyle doğruluk ve takva kelimeleri arasında yakın bir ilişki olduğu vurgulanır. Bununla iyilik, doğruluk ve takvanın birbirini tamamlayan erdemler olduğu anlaşılır. Bu kavramlar arasında hadislerde de benzer ilişkinin kurulduğu görülür. Hz. Peygamber “Doğruluk birre, birr de cennete ulaştırır…” buyurarak doğruluk ile birr arasındaki bağı ifade eder.
Başka Bir İyilik Hikâyesi
Neler Öğrendik?
- Bakara suresi 177. ayetinin konusu nedir?
- Ayette verilen mesajlar nelerdir?
- Ayette yer alan birrin anlamı nedir?
- Ayette yer alan birrin kapsamına giren davranışlara örnekler veriniz.
